سازمان تعاون روستایی هرمزگان
يكشنبه 1394/10/06 13:33:40
معرفی استان هرمزگان

استان هرمزگان دارای ۱۳ شهرستان، ۲۳ شهر، ۳۳ بخش و ۷۱ دهستان و ۲۱۷۰ آبادی دارای سکنه است و بنا به سرشماری بعمل آمده در سال ۱۳۷۵ جمعیت استان هرمزگان ۱۰۶۲۱۵۵ نفر میباشد.

استان هرمزگان در حدفاصل بین مختصات جغرافیایی ۲۵ درجه و ۲۴ دقیقه تا ۲۸ درجه و ۵۷ دقیقه عرض شمالی و ۵۳ درجه و ۴۱ دقیقه تا ۵۹ درجه و ۱۵دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ واقع شده است. این استان حدود ۶۸هزار کیلومتر مربع (کمابیش اندازه کشور گرجستان) مساحت دارد که از این نظر هشتمین استان کشور میباشد. هرمزگان از جهت شمال و شمال شرقی با استان کرمان، غرب و شمال غربی با استان های فارسو بوشهر از شرق با سیستان و بلوچستان همسایه بوده و جنوب آن را آب های گرم خلیج فارس و دریای عمان در نواری به طول تقریبی ۹۰۰ کیلومتر دربرگرفته است.

بنا به سرشماری بعمل آمده در سال ۱۳۷۵ جمعیت استان هرمزگان ۱۰۶۲۱۵۵ نفر میباشد که از این تعداد ۴۱۹۹۳۸ نفر در بندرعباس ساکن میباشند. بندرعباس به عنوان مرکز استان امروزه یکی از شهرهای بزرگ ایران میباشد که مرکز مهم فعالیت های اقتصادی و تجاری میباشد. این شهر که در قسمت انتهایی خلیج فارس و در فصل مشترک شاهراه خلیج فارس و دریای عمان واقع گردیدهاست که نقش مهمی در زمینه صادرات و واردات کشور ایفا میکند. تأسیسات مهم دریایی و زیربنایی کشور همچون بندر شهید رجایی، پالایشگاه نفت بندرعباس، کارخانه آلومینیوم المهدی، کارخانه آلومینیم هرمزگان، کشتی سازی خلیج فارس، فولاد و سیمان هرمزگان از این جمله میباشند. این استان از طریق زمین به استان های بوشهر فارس کرمان و سیستان و بلوچستان ارتباط دارد و با راه آهن به راه آهن سراسری ایران متصل است و از طریق هوا با داشتن فرودگاهای بین المللی بندرعباس، کیش، بندر لنگه و قشم به سراسر جهان متصل است. استان هرمزگان جز پردرامدترین استانهای ایران میباشد این استان از نظر درآمد اولین استان کشور است ولی متأسفانه از نظر تقسیم بودجه در رده بیست و چهارمین استان قرار دارد.

زبان و نژاد

استان هرمزگان، از دیر باز محل نخستین اجتماع ها و گاه واره فرهنگی کهن و مرکز آبادی بوده و نخستین حکومت های با فرهنگ، در کرانه های آن به وجود آمده است. در کرانه ها و جزیره های هرمزگان، فارسها، بلوچها، عربها، و تیرههای آمیخته به سر میبرند، که در اثر آمیختن، نژاد ویژهای را به وجود آورده اند، که در شهرستان میناب، به مینابی، سرشناس شدهاند. ساکنان محلی بعضی از بندرها و جزیره های استان هرمزگان، عرب زبان هستند که از دیگر نقاط ایران به این منطقه مهاجرت کردهاند. اینان فرزند عرب زبانان محلی مستقر در ایران میباشند، که ویژگیهای جسمانی آنان با عرب ها همسانی ندارد و ایرانی شده اند.

مردم بندرعباس و برخی از نواحی استان هرمزگان، آمیخته های از فارس، بلوچ، عرب و سیاه هستند، که «بندری» یا «عباسی» نامیده میشوند. لاریها، که در شهرستان لار استان فارس، بندرها و جزیره های ایرانی دریای فارس، از جمله هرمزگان و سرزمین های جنوبی دریای پارس زندگی میکنند، چنانکه هنوز هم با زبان پارسی و لهجه دری سخن میگویند. بلوچ ها، در کرانه های دریای مکران، خلیج فارس، جزیره ها و بندرهای ایران، از جمله استان هرمزگان زندگی میکنند. نام این تیره در آثار فارسی «بلوچ» و در آثار عربی «بُلوش» نگاشته شده است. مکرانیها یا مکیها، بیش تر در ناحیه مکران استان سیستان و بلوچستان و کرانه های دریای فارس، از جمله استان هرمزگان، به ویژه ناحیه جاسک زندگی میکنند و آمیختهای از نژاد هندو، آسوری، افغان و سیاه پوست هستند. زبان مردم هرمزگان عموماً لهجه های گوناگون گویش بندری (فارسی دری تغییر یافته در اثر ورود زبانهای گوناگون به منطقه) است که از زیر شاخههای زبان فارسی است که دارای پیوندهایی با زبان مردم لارستان استان فارس میباشد. ونیز در نواحی غربی وجزایر ایرانی خلیج فارس زبان عربی نیز رایج است، همچنین در نواحی شرقی مانند جاسک زبان بلوچی رواج دارد. همچنین در برخی روستاهای حاشیهٔ دریا زبان عربی کلاً رایج است، بطور مثال: مثلاً در روستای شناس و دهستان مغویه ساکنان اصلی این مناطق کلاً به زبان عربی سخن میگویند.

موقیعت اقتصادی

فعالیت عمده مردم هرمزگان در زمینه کشاورزی، ماهیگیری و تجارت است. منطقه حاجی آباد، میناب و رودان به عنوان قطب های کشاورزی استان به شمار میآید. این استان همچنین دارای معادنی از قبیل نفت، گاز، کرومیت، خاکسرخ و ... است. در ضمن هرمزگان در زمینه حمل و نقل دریایی و شیلات از موقعیت اقتصادی برجستهای برخوردار است. دو بندر آزاد تجاری کیش و قشم از لحاظ اقتصادی برای این استان سود سرشاری را به دنبال دارند.

شهرستان ها و تقسیمات کشوری

استان هرمزگان دارای ۱۳ شهرستان، ۲۵ شهر، ۳۳ بخش و ۷۱ دهستان و ۲۱۷۰ آبادی دارای سکنه است. چندین دهه قبل این استان خود بخش هایی از کرمان و فارس به شمار میرفته است.

فهرست شهرستان های استان هرمزگان :

شهرستان ابوموسی، شهرستان بستک، شهرستان بندرعباس، شهرستان بندر لنگه، شهرستان جاسک، شهرستان حاجی آباد، شهرستان رودان، شهرستان قشم، شهرستان پارسیان، شهرستان میناب، شهرستان خمیر، شهرستان بشاگرد و شهرستان سیریک

مردم شناسی

بافت جمعیتی استان تنوع فراوانی دارداز شرق با فرهنگ و سنن بلوچ ها شروع میشود وپوشش مردم بخصوص زنان بسیار شبیه بلوچ ها می باشد و در مرکز و غرب استان بیشتر از فرهنگ بومی خود و لباس آنها بیشتر فرنگی میباشد و زنان پوشش مشهور بندری، لباسی با پارچه های رنگی شاد قرمز سبز زرد و آبی و اکثراً زری بافی شده. روایتها فرهنگ مردم هرمزگان حکایت از رشد، تکامل، اختلاط و تنوع بسیار دارد.

آیین ها، افسانه ها واعتماداتی که از قلهٔ کوهها تا حضور دریا وصیادان را در بر گرفته است، بر این چهار راه فرهنگی میتوان از همهٔ أقوام، ملتها و أدیان آمده ورفته چیزهای بسیار بر جای مانده یافت. پس باید با ضرب دهلها ونقش لباس همراه شد وبه تماشای زار و عضوا نشست تا تاریخ دیرینهٔ فرهنگ وتمدن هرمزگان را که حکایت مردم دیرزی این دیار وهم نشینی آنان با مهاجران از دور آمده را دریافت. همچنین شماری از مردم این استان از ایرانیان آفریقایی تبار میباشند.

حمل و نقل

شبکه راههای زمینی

عمده راه های زمینی هرمزگان عبارتند از:

بندرعباس ـ بندرلنگه-گاوبندی-بوشهر

بندرعباس-گهکم-داراب-شیراز

بندرعباس-بستک-لار-جهرم-شیراز

بندرعباس-حاجی آباد-سیرجان-کرمان

بندرعباس-رودان-کهنوج-کرمان

بندرعباس-میناب-جاسک-چابهار

شبکه راه آهن

ریل گذاری اولین شبکه راه آهن استان در زمستان ۱۳۷۳خورشیدی به پایان رسید. عملیات ریل گذاری این شبکه از بافق تا بندرعباس به طول۷۰۰ کیلومتر با اعتباری افزون بر۱۶۴ملیاردریال اجرا شد. باند دوم مسیر بافق به بندرعباس در سال۱۳۹۱ توسط رئیس جمهور محمود احمدی نژاد افتتاح شد.

هم اکنون مسیر ریلی شیراز-جهرم-لار-بندرعباس در دست ساخت میباشد.